Tôi đứng về phía Bielsa

Marcelo Bielsa có lẽ là nhân vật dị biệt nhất của bóng đá thế giới. Và có lẽ cũng chính vì lý do đó, ông là một trong số ít những người còn sót lại xứng đáng nhận được sự tôn trọng tuyệt đối. Người ta gọi ông là "Gã điên" (El Loco), nhưng sự điên rồ của ông không phải là sự hỗn loạn, mà hoàn toàn ngược lại. Đó là sự ám ảnh tột cùng với phương pháp luận, là một lối sống mà ở đó mỗi đường chuyền đều mang một hệ quả mang tính đạo đức.

Ông không huấn luyện các đội bóng, ông nhào nặn chúng theo nhãn quan của riêng mình. Ông không chỉ đạo các cầu thủ, ông chất vấn họ, hỏi họ xem họ sẵn sàng chạy bao xa, suy nghĩ đến mức nào, chịu đựng ra sao và tin tưởng đến đâu. Bởi vì bóng đá của Bielsa không dung thứ cho sự tiện nghi, thoải mái. Đó không phải là một mái che trú ẩn, đó là sự dấn thân giữa phong ba bão táp.

Những sự kỳ quặc của ông đã trở thành một phần của huyền thoại: từ việc dọn đến sống ngay tại đại bản doanh của CLB cho đến việc từ chối nhận những tấm séc tiền lương suốt một năm trời. Những buổi họp báo của ông chẳng khác nào những bài giảng triết học, nơi các câu trả lời luôn được bắt đầu bằng một câu hỏi và kết thúc bằng một lời tự sự; và đó là chưa kể đến những khoảng lặng im kéo dài đến vô tận. Ánh mắt luôn nhìn xuống, sự dị ứng với những đường tắt và sự khinh miệt đối với những thứ hào nhoáng, phô trương.

Bielsa khác biệt vì trong một thế giới được lập trình sẵn để phô diễn những thứ bên ngoài, ông lại cố chấp chọn cách sống thật với bản chất bên trong. Và điều đó, trong thời đại ngày nay, chính là một cuộc cách mạng. Ông sẵn sàng rời bỏ một câu lạc bộ ngay trước khi mùa giải bắt đầu nếu cảm thấy những điều kiện được hứa hẹn không được thực hiện đúng. Ông bỏ Espanyol, bỏ Lazio, hay biến đổi hoàn toàn Bilbao bằng một bản sắc không bao giờ bị lãng quên.

Di sản vượt ra ngoài những tủ kính danh hiệu

Và rồi chúng ta có Leeds United. Ông đến với một câu lạc bộ đang bị mắc kẹt trong những miền ký ức hoài niệm quá khứ và trả lại cho họ niềm kiêu hãnh. Bielsa có thể giành được ít danh hiệu hơn những gì mà tầm ảnh hưởng của ông xứng đáng có được, dù ông luôn được thừa nhận là người thầy của những bậc thầy chiến thuật. Tuy nhiên, sự vĩ đại của ông không được đo bằng những chiếc cúp trong tủ kính. Di sản của ông là một hệ tư tưởng: rằng tấn công không chỉ là một lựa chọn chiến thuật, mà là một tuyên ngôn về mặt nguyên tắc. Rằng pressing không chỉ là chạy, mà là sự cam kết. Rằng đội bóng phải là hiện thân của một ý tưởng. Rằng tài năng mà thiếu đi sự nỗ lực chỉ là một lời hứa suông. Rằng bóng đá, để trở nên vĩ đại, bắt buộc phải có một linh hồn.

Ông từng lột xác đội tuyển Chile, biến họ thành một tập thể quả cảm, hung hãn, đầy kiêu hãnh, một đội bóng có thể nhìn thẳng vào mắt những ông lớn mà không cần phải cúi đầu. Ông từng thất bại ở Argentina, bất chấp tấm huy chương vàng Olympic mang tính chữa lành tại Athens. Có lẽ vì vậy, người ta không khỏi xúc động khi chứng kiến ông lúc này tại Uruguay - vùng đất của những thiên sử thi và sự khắc kỷ - đang cố gắng thực hiện một cuộc cách mạng cuối cùng của cuộc đời mình.

Tôi chọn đứng về phía Bielsa vì bóng đá thế giới rất cần những nhân vật như thế - những con người góc cạnh, gai góc, những kẻ không bao giờ thỏa hiệp với đức tin của mình. Những người nhắc nhở chúng ta rằng thành công không đồng nghĩa với chiến thắng, và thất bại không có nghĩa là phá sản. Bielsa vẫn là một người đàn ông khó tính, cực đoan, đầy mâu thuẫn nhưng vô cùng quyến rũ. Một người đàn ông ngồi trên một chiếc thùng đá, chăm chú theo dõi trận đấu như thể ông đang giải mã ý nghĩa của sự tồn tại. Và điều đó, trong cái thế giới bóng đá quá đỗi thực dụng, quá phụ thuộc vào những thuật toán, những nhà tài trợ và những màn kịch giả tạo này, đã là quá đủ để chúng ta phải đứng dậy và ngả mũ kính chào.

Tôi đứng về phía Bielsa. Với gã điên. Với người thầy. Với gã lãng mạn cuối cùng vẫn tin rằng bóng đá được chơi không phải để làm vừa lòng người khác, mà là để xứng đáng với những giá trị tối cao.

Enric Jové