Albert Espigares: "La Masia là một tôn giáo độc nhất, không thể sao chép"

Albert Espigares sinh ra tại Mataró 47 năm trước à luôn dành một tình yêu son sắt cho bóng đá học đường. Trong những năm tháng làm việc tại Valldemia, ông từng có thời gian ngắn dẫn dắt Carles Aleñá, đồng thời góp công vào quá trình nhào nặn nên những tài năng như Marc Cucurella hay Óliver Torres. Tại Mexico, nơi ông đặt chân đến ban đầu chỉ để tham gia một khóa học huấn luyện ngắn ngày rồi gắn bó luôn 18 năm qua, Espigares đã đứng đầu nhiều học viện lớn như Club Puebla, và thậm chí vừa đảm nhiệm vai trò HLV trưởng đội một cách đây vài tuần.

Là một người say mê công tác đào tạo trẻ, ông đã dành cho SPORT một buổi phỏng vấn sâu sắc từ thủ phủ Maresme để chia sẻ về trải nghiệm bản thân, cũng như tầm ảnh hưởng mang tính biểu tượng toàn cầu của La Masia. Ông khẳng định rằng: Mô hình của Barça là độc nhất và không thể nhân bản.

Hành trình 18 năm từ xứ Catalonia đến đỉnh cao Mexico

SPORT: Làm thế nào mà một người con của vùng đất Mataró lại có thể kết thúc hành trình bằng việc dẫn dắt một đội bóng tại giải VĐQG Mexico, Albert nhỉ?

Albert Espigares: Tôi bắt đầu mọi thứ từ đây, tại đội bóng trường học, rồi nhiều năm làm bóng đá trẻ tại Valldemia trước khi chuyển sang học viện của Espanyol. Sau đó, tôi làm việc tại Quỹ Marcet (nơi quy tụ các HLV từ khắp nơi trên thế giới đến học tập). Từ bệ phóng đó, các cơ hội ra nước ngoài bắt đầu mở ra. Ban đầu tôi không mấy mặn mà vì rời xa quê hương chưa bao giờ là dễ dàng, nhưng rồi tôi vẫn quyết định sang Mexico tham gia một khóa học ngắn hạn kéo dài... 20 ngày. Ai mà ngờ được, tôi đã ở lại đó suốt 18 năm qua.

SPORT: Đúng là bước ngoặt cuộc đời!

Albert Espigares: Tôi chưa từng dám tưởng tượng đến kịch bản đó. Giờ đây tôi đã 47 tuổi. Ngày đầu đặt chân đến Mexico, tôi mới 29 tuổi, đơn độc với một chiếc vali duy nhất. Còn hiện tại, tôi đã có một người vợ Mexico và những đứa con mang quốc tịch Mexico.

SPORT: Ông có tận hưởng chuyến hành trình dài đó không?

Albert Espigares: Rất nhiều là đằng khác. Đầu tiên, tôi có 7 năm làm việc tại Santos Laguna, nơi chúng tôi gặt hái được nhiều quả ngọt ở cả đội một lẫn các lứa trẻ. Sau đó tôi chuyển sang Atlas, nơi chúng tôi giành cú đúp vô địch giải VĐQG liên tiếp sau 70 năm mòn mỏi đợi chờ, song song với những danh hiệu ở các giải trẻ. Cuối cùng là Puebla – một thử thách lớn vì đội bóng đã sa sút nhiều trong những năm gần đây. Tôi luôn thích đương đầu với những việc khó khăn như thế.

SPORT: Và ông đã kết thúc bằng việc trở thành HLV trưởng đội một...

Albert Espigares: Đúng vậy. Giữa nhiều phương án lựa chọn, ban lãnh đạo CLB đã quyết định đặt niềm tin vào Giám đốc học viện là tôi để chèo lái đội một. Đó là một trải nghiệm vô cùng tuyệt vời. Hiện tại, sau khi CLB quyết định thay đổi lộ trình chiến lược, chúng tôi đang ở vị thế chờ đợi. Sắp tới sẽ có nhiều biến động; nếu một ban huấn luyện mới xuất hiện, tôi sẽ quay trở lại quản lý học viện trẻ, còn nếu không thì mọi thứ vẫn đang bỏ ngỏ.

"Một huấn luyện viên giỏi không bằng một người thầy giỏi"

SPORT: Từng có nhiều năm làm việc trong môi trường bóng đá trẻ xứ Catalonia, ông có nghĩ đây là một hình mẫu tham chiếu mang tầm quốc tế?

Albert Espigares: Chắc chắn rồi, rất nhiều là đằng khác. Con người ở đây được đào tạo và chuẩn bị cực kỳ bài bản. Tính cạnh tranh là vô cùng khốc liệt, nhưng chính việc sở hữu một nền tảng tốt sẽ giúp ích cho bạn rất nhiều. Bản thân tôi đã mất không ít thời gian để chen chân vào môi trường bóng đá chuyên nghiệp tại Mexico, nhưng sau 18 năm, tôi đã có được một chỗ đứng và sự thừa nhận xứng đáng.

SPORT: Trên con đường đó, ông đã chứng kiến nhiều tài năng kiệt xuất vươn tầm thế giới...

Albert Espigares: Đúng vậy. Tại Espanyol, chúng tôi đã cho trình làng nhiều cầu thủ quan trọng, trong đó có Cucurella. Tôi cũng từng đồng hành với Carles Aleñá tại Valldemia dù chỉ trong thời gian ngắn, và sau đó là Óliver Torres – người hiện tại cũng đang chơi bóng tại Mexico. Tôi cảm thấy mình thật may mắn khi được đồng hành cùng họ ở giai đoạn khởi đầu trước khi họ gặt hái thành công.

SPORT: Đó có phải là điều khiến ông cảm thấy mãn nguyện nhất?

Albert Espigares: Đúng, nhưng tôi muốn nhấn mạnh rằng giá trị lớn nhất còn nằm ở những gì bạn để lại cho những đứa trẻ không thể vươn lên chuyên nghiệp. Đó là khía cạnh giáo dục, cảm xúc và các giá trị nhân văn. Điều đó mới thực sự vô giá.

SPORT: Xứ Catalonia là nơi có số lượng chứng chỉ hành nghề bóng đá lớn nhất Tây Ban Nha. Đây có phải là chìa khóa của thành công?

Albert Espigares: Đối với tôi, yếu tố cốt lõi nằm ở người thầy. Tìm một HLV bóng đá thì dễ, nhưng tìm được một "người thầy" bóng đá thì cực kỳ khó. Tôi luôn nói điều này trong các khóa đào tạo của mình: Điều quan trọng nhất không phải là một huấn luyện viên, mà là một người thầy.

SPORT: Sự khác biệt ở đây là gì, thưa ông?

Albert Espigares: Tôi không cần một kẻ chỉ chăm chăm vào chiến thắng để chứng tỏ bản thân mình là giỏi nhất, để rồi sẵn sàng gạt 6 đứa trẻ ra rìa không cho thi đấu hoặc hủy hoại tâm lý của chúng từ bên trong. Với tôi, kiểu làm việc đó vứt đi. Điều cốt lõi là dạy dỗ, đồng hành và giúp đỡ tụi nhỏ.

SPORT: Thực trạng này có xuất hiện nhiều không?

Albert Espigares: Nhan nhản khắp nơi. Khi ngồi trong lớp học, ai cũng tỏ ra mình là nhà giáo dục vĩ đại, là người tốt, ai cũng muốn giúp đỡ trẻ em. Nhưng ngay khi tiếng còi khai cuộc vang lên, họ lập tức hóa điên trên đường biên. Lúc đó bạn sẽ phải tự hỏi: "Những điều tốt đẹp chúng ta vừa nói với nhau cách đây một giờ biến đi đâu mất rồi?".

SPORT: Và đằng sau đó còn là áp lực từ các bậc phụ huynh nữa...

Albert Espigares: Chính xác. Nhiều khi đó không phải là giấc mơ của đứa trẻ, mà là tham vọng của người cha. Với tôi, điều tối quan trọng là đứa trẻ phải được tận hưởng và học hỏi. Nếu chúng vui vẻ và tiếp thu được kiến thức, bạn đã đi đúng hướng. Còn việc có lên chuyên nghiệp được hay không, thời gian sẽ trả lời.

SPORT: Câu chuyện này ở quốc gia nào cũng giống nhau đúng không ông?

Albert Espigares: Đúng vậy, bất kể vị thế xã hội hay tiềm lực tài chính của gia đình đó ra sao. Nhưng suy cho cùng, sân cỏ là nơi lột trần mọi thứ. Bạn có thể nghĩ con trai hay con gái mình có tiềm năng thiên bẩm, nhưng thực tế phũ phàng sẽ được chứng minh ngay khi đứa trẻ bước vào trận đấu. Đáng buồn thay, ngày nay người ta thường đánh đồng thành công với việc được lên tivi và kiếm được nhiều tiền. Bản chất bóng đá không phải vậy. Nếu bóng đá không phải là ngành công nghiệp hái ra tiền, chắc chắn nhiều bậc cha mẹ đã không bị ám ảnh đến thế.

"La Masia là một tôn giáo bất khả xâm phạm"

SPORT: Từ lăng kính phương xa, ông nhìn nhận La Masia như thế nào?

Albert Espigares: Đối với tôi, La Masia giống như một tôn giáo. Tôi không phải là một Culer, nhưng xét trên khía cạnh bóng đá, mô hình của Barça là một tín ngưỡng. Thời còn ở Espanyol và phải đối đầu với Barça, bất kể ở lứa tuổi hay cấp độ nào, họ luôn chơi chung một thứ bóng đá với những triết lý đồng nhất từ tấn công đến phòng ngự. Lúc đó tôi chỉ biết thốt lên: "Họ làm mọi thứ chuẩn chỉ đến mức kinh ngạc".

SPORT: Liệu mô hình đó có thể bắt chước được không?

Albert Espigares: Tôi tin là không. Rất nhiều CLB cố gắng sao chép phương pháp luận hoặc cấu trúc vận hành, nhưng họ không thể tái bản được cái cốt lõi.

SPORT: Tại sao lại như vậy, thưa ông?

Albert Espigares: Bởi vì Barça chưa bao giờ ngừng kiên định với con đường đó. Ở nhiều CLB khác, một giám đốc mới đến sẽ vạch ra một lộ trình, nhưng chỉ một năm rưỡi sau, một người khác đến thế chỗ và tuyên bố hệ thống cũ vứt đi để đập đi xây lại từ đầu. Tại Barça, dù những cái tên có thay đổi, người đi vào kẻ đi ra, nhưng họ vẫn làm đúng một việc duy nhất suốt hàng chục năm qua. Đó là sự nhất quán cực kỳ hiếm thấy trong thế giới bóng đá.

SPORT: Đúng là một cuốn "Kinh thánh" của Blaugrana...

Albert Espigares: Chính xác. Về bản chất, nó không bao giờ thay đổi. Có thể có những điều chỉnh nhỏ theo thời đại, nhưng những giá trị cốt lõi thì tuyệt đối không ai được chạm vào. Và điều đó, cùng với thời gian và sự kiên trì, sẽ mang lại quả ngọt.

SPORT: Nhưng không phải cứ đào tạo là xong, công tác tuyển trạch cũng đóng vai trò then chốt chứ?

Albert Espigares: Chắc chắn rồi, tuyển trạch là gốc rễ. Bạn cần những tuyển trạch viên có mắt nhìn người để nhìn vào một đứa trẻ và dõng dạc nói: "Cậu nhóc này có tố chất đặc biệt", ngay cả khi đứa trẻ đó không phải là đứa khỏe nhất về thể hình. Nó đòi hỏi một tư duy và tiêu chuẩn cực kỳ sắc bén. Nhưng sau đó, bạn còn phải duy trì và bảo vệ niềm tin đó theo thời gian.

SPORT: Và quan trọng là phải dám trao cơ hội ở đội một...

Albert Espigares: Đúng vậy. Bạn có thể sở hữu học viện đào tạo trẻ tốt nhất thế giới, nhưng nếu cánh cửa đội một đóng chặt, mọi thứ coi như vô nghĩa. Ở Barça, bất kể ai ngồi ghế HLV, cơ hội đó luôn hiện hữu vì họ thực sự tin vào những gì mình đang làm. Đội một và học viện luôn song hành cùng nhau.

SPORT: Barça của ngày hôm nay đang biến "cái khó ló cái khôn" từ nghịch cảnh tài chính...

Albert Espigares: Đúng vậy. Barça, bên cạnh việc bị đẩy vào thế bách nhục vì không có tiền, đã dũng cảm trao cơ hội cho những cậu nhóc này. Và rồi trên sân, bạn sẽ thấy những đứa trẻ đó chiến đấu bằng cả lòng tự hào và tình yêu thiêng liêng dành cho màu áo câu lạc bộ – thứ tình cảm được tích lũy sau một hành trình dài gian khổ để lên được đội một. Điều đó tạo nên sự khác biệt hoàn toàn trên sân cỏ.

SPORT: Cái tên La Masia có thực sự được bàn tán nhiều trên thế giới không, Albert?

Albert Espigares: Nhiều khủng khiếp. Tại Atlas, tôi từng có thời gian làm việc chung với Rafa Márquez và chúng tôi thường xuyên đàm đạo về chủ đề này. Márquez giống như một đại sứ, một ngọn cờ đầu của Barça tại Mexico vậy. Người ta luôn trầm trồ về cả số lượng lẫn chất lượng cầu thủ bước ra từ lò đào tạo này. Việc duy trì vị thế đó suốt 30 năm qua rõ ràng không phải là chuyện may rủi.

SPORT: Cái tên trẻ tuổi nào khiến ông ấn tượng nhất trong thời gian gần đây?

Albert Espigares: Cubarsí làm tôi phát cuồng. Lamine Yamal là một thiên tài không bàn cãi, nhưng Cubarsí... thật sự là điên rồ. Một trung vệ mới 17 tuổi, chơi ở vị trí trọng yếu như vậy với một cá tính, bản lĩnh và nhãn quan đọc trận đấu thượng thừa... đó là điều không bình thường chút nào.

SPORT: Vai trò của môi trường xung quanh và gia đình có tầm ảnh hưởng thế nào đến những đứa trẻ này?

Albert Espigares: Nền tảng giáo dục từ gia đình là cực kỳ quan trọng. Khi bước vào những thời khắc mang tính bước ngoặt của sự nghiệp, chính sự giáo dục vững chắc từ nhà và môi trường xung quanh lành mạnh sẽ tiếp thêm cho cầu thủ nguồn sức mạnh nội tại, sự kiên định và sự tự tin tối đa.

SPORT: Câu hỏi cuối cùng, ông có bất ngờ trước thông tin Lionel Messi tham gia đầu tư vào CLB Cornellà không?

Albert Espigares: Tôi rất thích thương vụ này. Cornellà vốn đã là một thế lực đào tạo trẻ rất có tiếng nói tại đây, sở hữu nhiều cậu nhóc tài năng mà sau đó thường cập bến Barça, Espanyol hoặc các đội bóng ở Primera División. Giờ đây, khi có thêm bệ đỡ từ cái tên và tầm ảnh hưởng vĩ đại của Messi, tôi không có một chút hoài nghi nào về việc dự án này sẽ thành công rực rỡ.