Trận chung kết đẫm máu và bài thơ đi cùng năm tháng của Rafael Alberti về Ferenc Plattkó

Pha xả thân điên rồ

Khi Real Sociedad dồn ép khung thành Barcelona, tiền đạo Cholín của đội bóng xứ Basque vượt qua hàng phòng ngự, đối mặt với bàn thắng tưởng chừng không thể chối từ. Trong khoảnh khắc sinh tử ấy, thủ thành người Hung-ga-ri của Barça là Franz Platko đã lao người dũng cảm gieo mình vào tận chân đối phương để cản phá.

Platko chặn đứng cú sút, nhưng cái giá phải trả là một cú đá cực mạnh trúng thẳng vào đầu. Chấn thương nghiêm trọng khiến ông ngất đi ngay trên sân và phải rời cuộc chơi để khâu 6 mũi trên vết thương đầm đìa máu. Thế nhưng, bằng tinh thần quật cường, Platko đã trở lại sân với chiếc băng gạc quấn quanh đầu, tiếp tục thi đấu bảo vệ khung thành cho đến những giây cuối cùng.

Ferenc Plattkó băng bó sau pha va chạm

Khi bóng đá bước vào thi ca

Trên khán đài hôm ấy có sự xuất hiện của nhà thơ tài hoa Rafael Alberti. Chứng kiến hình ảnh người vệ sĩ khung thành lăn xả bất chấp nguy hiểm, Alberti đã vô cùng xúc động. Cảm hứng ấy đã thôi thúc ông viết nên tác phẩm kinh điển "Oda a Platko" (Trường ca gửi Platko). Bài thơ nhanh chóng được đăng tải ngay trên trang nhất báo La Voz de Cantabria ngày 27/05/1928, biến Platko từ một người gác đền trở thành biểu tượng bất tử của lòng dũng cảm.

Trận đấu năm 1928 không chỉ ghi dấu chức vô địch gian trân của Barcelona, mà còn là minh chứng đẹp đẽ cho khoảnh khắc thể thao chạm vào nghệ thuật - nơi máu, mồ hôi và nước mắt trên sân cỏ trở thành chất liệu cho những vần thơ vượt thời gian.

Oda a Platko

Ni el mar,
que frente a ti saltaba sin poder defenderte.
Ni la lluvia. Ni el viento, que era el que más rugía.
Ni el mar, ni el viento, Platko,
rubio Platko de sangre,
guardameta en el polvo,
pararrayos.
No nadie, nadie, nadie.
Camisetas azules y blancas, sobre el aire.
Camisetas reales,
contrarias, contra ti, volando y arrastrándote.
Platko, Platko lejano,
rubio Platko tronchado,
tigre ardiente en la yerba de otro país.
¡ Tú, llave, Platko, tu llave rota,
llave áurea caída ante el pórtico áureo !
No nadie, nadie, nadie,
nadie se olvida, Platko.
Volvió su espalda al cielo.
Camisetas azules y granas flamearon,
apagadas sin viento.
El mar, vueltos los ojos,
se tumbó y nada dijo.
Sangrando en los ojales,
sangrando por ti, Platko,
por ti, sangre de Hungría,
sin tu sangre, tu impulso, tu parada, tu salto
temieron las insignias.
No nadie, Platko, nadie,
nadie se olvida.
Fue la vuelta del mar.
Fueron diez rápidas banderas
incendiadas sin freno.
Fue la vuelta del viento.
La vuelta al corazón de la esperanza.
Fue tu vuelta.
Azul heróico y grana,
mando el aire en las venas.
Alas, alas celestes y blancas,
rotas alas, combatidas, sin plumas,
escalaron la yerba.
Y el aire tuvo piernas,
tronco, brazos, cabeza.
¡ Y todo por ti, Platko,
rubio Platko de Hungría !
Y en tu honor, por tu vuelta,
porque volviste el pulso perdido a la pelea,
en el arco contrario al viento abrió una brecha.
Nadie, nadie se olvida.
El cielo, el mar, la lluvia lo recuerdan.
Las insignias.
Las doradas insignias, flores de los ojales,
cerradas, por ti abiertas.
No nadie, nadie, nadie,
nadie se olvida, Platko.
Ni el final: tu salida,
oso rubio de sangre,
desmayada bandera en hombros por el campo.
¡ Oh, Platko, Platko, Platko
tú, tan lejos de Hungría !
¿ Qué mar hubiera sido capaz de no llorarte ?
Nadie, nadie se olvida,
no, nadie, nadie, nadie.

Rafael Alberti

Chuyển dịch bài thơ sang tiếng Việt.

Khúc ca gửi Platko

Chẳng phải biển rộng trùng khơi,
Dù tràn sóng vỗ, không ngơi đỡ đần.
Chẳng mưa, chẳng ngọn gió ngàn,
Gió còn gầm thét miên man đất trời.
Chẳng biển, chẳng gió, Platko ơi!
Platko tóc vàng, đẫm rơi máu hồng,
Người gác đền giữa bụi tung,
Làm cột thu lôi chắn muôn trùng gian nguy.

Chẳng ai, chẳng một ai hề,
Sắc áo xanh - trắng bay về không trung.
Những chiếc áo Hoàng gia xưa,
Tràn sang đối giáp, dồn đưa dũng thần.
Platko xa khắp cõi trần,
Platko tóc vàng, gục chân giữa trời,
Con hổ lửa đất phương xa,
Chìa khóa vàng gãy dưới đà cổng vàng!

Chẳng ai, chẳng một ai quên,
Khi anh ngửa mặt ngắm nhìn trời cao.
Áo lam-đỏ cuộn nghẹn ngào,
Chợt rủ cờ lặng, gió nào thổi qua.
Biển khơi ngoảnh lại xa xa,
Nằm yên phẳng lặng chẳng hề thốt chi.

Trắng trong khuy áo thêu hoa,
Máu trào loang đỏ vì nhà Platko.
Vì anh, dòng máu Hung-ga,
Thiếu đi nhịp nhảy, bước đà lướt bay,
Hiệu kỳ bàng hoàng đắng cay.
Chẳng ai quên được ngày này, Platko!

Rồi biển lại cất tiếng hò,
Mười lá cờ cháy cuốn lò rực bừng.
Gió lốc trở lại không ngừng,
Thắp lên hy vọng bốc bừng trong tim.
Đó là ngày anh trở lại!

Sắc xanh-đỏ bước hiên ngang,
Mạch máu sôi trào, làm chủ không gian.
Đôi cánh trắng-xanh gãy tàn,
Trụi lông, xơ xát, dồn đàng vươn lên.
Bầu không khí bỗng giật mình,
Thành chân, thành ngực, thành hình người ta.

Tất cả vì anh, Platko!
Chàng trai tóc vàng xứ sở Hung-ga!
Mừng ngày anh lại xông ra,
Đưa nhịp đập cũ quay về trận đài,
Mở tung cánh cửa bên ngoài gác gôn.

Chẳng ai có thể lãng quên,
Trời, biển, mưa giăng vẫn truyền tụng tên.
Những chiếc huy hiệu mạ vàng,
Cài trên ngực áo lại bừng nở hoa.

Chẳng ai, chẳng một ai quên,
Giây phút cuối cùng anh rời sân chơi:
Chú gấu tóc vàng máu rơi,
Như lá cờ rủ trên vai giang giàn.

Ôi Platko, Platko ơi!
Xứ Hung xa tắp phương trời thẳm xa!
Biển nào cưỡng nổi xót xa,
Khóc cho người anh hùng qua dốc dài?
Chẳng ai quên được, không ai!